S i z   o n u   u m u r s a m a z s a nı z ,   d o ğ a   s i z i   h i ç   u m u r s am a z . . .
  | Agaclar.Net Forum | Agaclar.Net Galeri | Fotoğraf Yarışmaları | Alışveriş | İletişim |
 ANA SAYFA   BİTKİ VERİTABANI   ARAMA   İLETİŞİM   SİTE HARİTASI 

 

 

Oleaceae
Latince Adı : Olea europaea L.
 ADLARI
Türkçe Adı : 

Zeytin ağacı

İngilizce Adı : 

Olive tree

 SİSTEMATİK
Alem : 

Plantae

Bölüm : 
  • Kapalı Tohumlu
  • Sınıf : 
  • Çift Çenekli
  • Takım : 

    Scrophulariales

    Familya : 

    Oleaceae

    Cins : 

    Olea

    Tür : 

    Olea europaea L.

    Varyeteleri : 

    Olea europaea Linnaeus var. europaea
    Olea europaea Linnaeus var. sylvestris (Miller) Lehr.

     MORFOLOJİ
    Genel Görünüm : 

    /RESIMLER/ICERIK/305/zeytin genel görünüm.jpg

    Ortalama Boy :   Orta (7-15 m.)
    En Uzun Boy : 

    5-20 m

    Ortalama Genişlik : 

    7-8 metre

    Yaprak :   Herdem Yeşil
    Sürgün : 

    Sürgünler gri renkli, dikensiz ve hemen hemen üç köşelidir.

    Gövde ve Kabuk : 

    Gövde çok dallı, gri renkli, çok pürtüklü kabuklu.

    /RESIMLER/ICERIK/305/zeytin ağacı kabuk.jpg

    /RESIMLER/ICERIK/305/zeytin yaşlı gövde.jpg

    Çiçek : 

    Yaprakların koltuğunda küçük salkım

    /RESIMLER/ICERIK/305/zeytin çiçek durumu.jpg

    Çiçeklenme Zamanı : 
  • Bahar (Nisan)
  • Bahar Sonu (Mayıs)
  • Çiçek Rengi : 
  • Beyaz
  • Budama : 

    Budamada önemli olan her yaşta yaprak/kök ve yaprak/odun dengesini optimum düzeyde tutmaktır. Bu amaçla zeytinde değişik budamalar yapılmaktadır. a- Şekil budaması:Şekil budamasından amaç, ağacın iskeletini ortaya çıkarmaktır. Fidan dikildikten sonraki ilk 2 yılda hiçbir budama yapılmaz. Ancak topraktan itibaren 40-50 cm’ deki sürgün uçları alınarak fidanların büyümesi sağlanır. 3. yıldan itibaren 60-100 cm yüksekte 3-4 dal bırakılarak şekillendirilir. Daha alttaki uç alınan dallar çıkarılır ve zeytinin tabii eğilimine uygun bir şekil verilir. b-Mahsul budaması:Mahsul budamasından amaç, taç içerisindeki ışıklanmayı artırarak ağacın verimli periyodunu maksimum düzeyde tutmaktır. Yalnız güneş gövdeyi ve ana dalları yakmayacak şekilde uygun seyreltme ile budama yapılmalı, dallar arasında denge kurulmalı, ince dallar aşırı bir şekilde seyreltilmemelidir. Budama 2 yılda bir ve dolu yıla girerken yapılmalıdır. c-Gençleştirme budaması:Ağaç yaşının ilerlemesiyle ağacın odun aksamı artarak ürün kalitesi düşer ve alternansı artar. Gençleştirme budaması ile ağacın kendini yenilemesi mümkün olmaktadır. Budama ana dallarda kademeli olarak yapılır. Önce ana dallardan birisi gövde ile bağlantısının birkaç cm üzerinden budanır. Bu bölgeden kuvvetli sürgünler çıkar. Sonra diğer ana dallarda budamalar yapılarak dallar yenilenir. Ayrıca ağacın tabladan tamamen kesilmesi ile sert bir gençleştirme (kabaklama) budaması, çeşit değiştirme, dondan zarar gören ağaçların yenilenmesi ve büyük hacimli ağaçların tacını küçültmek amacıyla budamalar yapılmaktadır. Budamalardan sonra kesilen yerlere katran sürülmeli ve ağaçlara bordo bulamacı veya bakırlı preparatlarla ilaçlanmalıdır.

    http://www.agaclar.net/forum/showthread.php?t=727&highlight=zeytin&page=8
    Meyve : 

    Ekim ile ocak ayları arasında olgunlaşan oval şekilli bir drupa. Evvela yeşil ise de zamanla kırmızı ve nihayet parlak siyah bir renk alır.

    /RESIMLER/ICERIK/305/zeytin, yeşil meyveli dal.JPG

    /RESIMLER/ICERIK/305/zeytin, siyah meyveli dal.JPG

    Meyve Tipi : 
  • (Nuks) Kuru Açılmayan, Basit Meyve
  •  EKOLOJİ
    İklim : 
  • Ilıman
  • Işık :   Güneş sever
    Toprak : 

    Kalkerli-kumlu, derin ve besin maddelerince zengin toprakları sever.

     ÜRETİM
    Tohumla Üretim : 

    EKİLECEK TOHUMDA ARANILACAK ÖZELLİKLER VE TOHUM TEMİNİ:


    Generatif üretimde çöğür temininde kullanılmak üzere tohumlar şu 2 kaynaktan elde edilir.

    1-Olivaster (Oleaster)(Yabani Zeytinler çekirdeklerinden.

    2-Kültür çeşitlerinin çekirdeklerinden.
    -Yabani zeytinler kolay temin edilmesine karşın, tohumluk özellikleri açısından bir çok istenmeyen özellikler de gösterirler.

    -Yabani zeytinlerin çekirdeklerinden çok çeşitli tipte çöğürler meydana gelir. Bunların gövdelerinde meydana gelen anormal dallanmalar yastıklarda karşılıklı olumsuz etkiler yapmaktadır. Oysaki kültür çeşitlerinin çekirdeklerinden daha mütecanis ve genellikle tek sürgün üzerinden gelişen çöğürler meydana gelmektedir.

    -Yabani zeytin çekirdeklerinin çimlenme güçleri kültür çeşitlerine göre çok zayıftır.

    -Yabani zeytinlerin çöğürlerinde internodyum aralan çok kısa, gövde kabuklan çok incedir. Bu nedenle aşı için uygun bir ortam bulmada zorluk yaratırlar. Aşı tutma oranlan da bir hayli düşüktür.

    -Yabani zeytin çöğürlerinin soğuğa dayanıklıkları düşüktür.

    -Tüm bunlardan sonra yabani zeytin kullanılmasının zorunlu olduğu hallerde ak delice tipinin, kara delicelerden daha uygun olacağını belirtmekte yarar vardır. Çünkü ak deliceler çeşidi özellikleriyle kültür çeşitlerine daha fazla yakınlık göstermekte ve anaçlık vasıflan kısmen daha uygun olmaktadır.
    -Son yıllarda zeytinci ülkelerde, generatif üretimde tohum kaynağı olarak kültür çeşitleri kullanılmaktadır. Zeytinde çekirdeklerin kabuk kalınlığının, çimlenme yüzdesi ve çimlenme gücü üzerinde önemli etkisi vardır. Çekirdek küçüklüğü çimlenme yüzdesinin düşük olacağını göstermez.

    TOHUMLARIN EKİME HAZIRLANMASI:

    Bunda ilk iş meyve etinin çekirdekten ayrılmasıdır. Günümüzde bu işlemde, Âcapulco tipi çekirdek çıkarma makinası kullanılmaktadır. ''''Bu aletin özelliği embriyoya herhangi bir zararlı etki yapmadan eti çekirdekten ayırmasıdır. Bu tip makınalar Türkiye''''de yoktur. Eti çekirdekten ayırmada diğer bir yöntem danelerin yan yanya kum ve odun talaşı veya pirinç ile karıştırılarak yağ fabrikalarında sıkıştınlmasıdır. Çekirdeklerin etten ayrılmasında basit ve bizde çok kullanılan bir yöntemde, toplanan tohumluk zeytin donelerinin sert ve düzgün bir ceminde 2-3 cm kalınlıkta yaydıp lastik çizıneli işçiler tarafından çiğnenmesidir. Böylece ezilen eti kısmen ayrılan çekirdekler alta geçmeyecek sıklıktaki elekler üzerinde hafif su verilmek suretiyle kalın telli fırçalarla ovulmakta ve üzerlerindeki et kalıntıları tamamiyle uzaklaştırılmaktadır.

    Bundan sonra çekirdekler % -5 lik kostik (NaOH) eriyiğinde çekirdek kalınlıklarına göre 15-20 dakika41e 5-6 saat arasında tutulurlar.Burada amaç özellikle yağ tabakasının uzaklaştırılmasıdır. Aynı amaç için kül suyu da kullanılabilir. Kestikle muameleden sonra çekirdekler su ile iyice yıkanırlar.

    Zeytin çekirdeklerinin zayıf ve çürük embriyo içerenlerinin ekilmeden önce anlaşılması için çekirdeklerin 4-6 saat süre ile tuzlu suda -tutulup, su üzerinde yüzenlerin uzaklaştırılmasından sonra diğerlerinin tatlı su ile bir kaç defa yıkanmaları da uygulanan yöntemlerden biridir.

    http://www.agaclar.net/forum/showthread.php?p=65098#post65098
    Tohum Ekim Zamanı : 
  • Sonbahar başı Eylül
  • Sonbahar Ekim
  • Sonbahar Sonu Kasım
  • Çelikle Üretim : 

    1-Kalın dal çelikleriyle 2-Yapraklı yeşil çeliklerle Kalın dal çelikleri ile: Bu çok eski zamandan beri bilinen yöntemdir. Gövde ve dallarında bol miktarda durgun ve sürgün gözlerin bulunması nedeniyle çok yaşlı kısımlar bile kolayca köklenmektedir.Bu metod İspanyada uygulanmakta üç ve daha yaşlı dallardan alınan çeliklerdir. Bu çeliklerin boylan 25-30 cm. çaplan ise 3-5 cm olmalıdır. Üzerinde yosun bulunmayan, hastalıksız çelikler alınmalıdır. Çeliklerin Alınma Zamanı: Kış dinlenme zamanı alınabilirler. Marttan sonra yapılacak dikimlerde ise yeterince köklenemezler. Donlu havalarda dikim yapılmayıp, çelikler uygun zamana kadar uygun şartlar altında saklanmalıdır. İstif edilen yerde hava boşlukları bulunmalıdır

    Aşı ile Üretim : 

    ÇÖĞÜRLERİN AŞILANMASI: Şaşırtma tavalarına dikimlerinden 1 yıl sonra yaklaşık 30-70 cm. boya ve boğaz noktasında 5 mm. çapa erişince (kurşun kalem kalınlığında) aşılanır. En uygun aşı çoban aşısıdır. Çoban aşısında kalemler bir yıl önceki sürgünlerden alınır. Kalemler 2 yaprak, 2 göz içermelidir. Yaprakların 2/3 ü kesilerek su uçma yüzeyi azaltılır. Aşı yapmak için fazla rüzgarlı olmayan günleri : seçmekte yarar vardır.

    Sulama : 

    SULAMA Zeytin ağacı genellikle sulanmaz ancak eğer sulama imkanı varsa ürünü artırmak ve kaliteli ürün elde etmek için sulanmalıdır. Verilecek su miktarı ve zamanı topraktaki su rezervine göre ve zeytinin suya ihtiyaç duyduğu hassas devreler göz önüne alınarak tespit edilmelidir. Zeytinin, ürün miktarı ve kalitesini yağ randımanını artırmak için sulanması gereken hassas dönemler; çiçeklenme öncesi ve sonrası (nisan- mayıs), meyve oluşum başlangıcı (haziran sonu- temmuz başı) ve meyvenin renk değişimi devresidir.

    Hasat : 

    ZEYTİN HASADI Zeytin hasadı çok önemlidir ve en önemli maliyet unsurlarından birisidir. Hasadın uygun zamanda ve uygun şekilde yapılmaması durumunda salamuralık zeytinlerde verim ve kalite kaybına yağlıklarda ise yağ miktarı ve yağ kalitesinde azalmalara neden olmaktadır. Ayrıca yaprak ve sürgün kaybı alternansı artırmaktadır. Zeytin hasadı, sofralık veya yağlık olarak değerlendirme amacına uygun olarak zamanında hasat edilmelidir. Eğer yeşil sofralık zeytin yapılacaksa meyveler sarımsı- yeşil renge döndüğü (Eylül-Ekim), siyah sofralık zeytin yapılacaksa kararmanın kabuktan meyve etine geçtiği (Kasım- Aralık), yağlık olarak değerlendirilecekse ağaçta yeşil meyve kalmadığı zaman hasat edilmelidir. Hasat elle yapılmalıdır ve mecbur kalınmadıkça sırıklama ile hasat yapılmamalıdır. Ayrıca el ile kullanılan taraklar, vibratörler, pnöm çırpıcı ve sarsıcılar, mekanik çırpıcılar kullanılmalı ve yere mutlaka sergi serilmelidir.

    Gübreleme : 

    ZEYTİNLİKLERİN BESLENMESİ Zeytinliklerin gübrelenmesinde, zeytinin yaşına, gelişmesine, sulama durumuna, iklime, kaldırılacak ürün miktarına ve yaprak- toprak tahlilleri neticesinde bitkide ve toprakta belirlenen besin elementlerine göre uygun bir besleme programı hazırlanmalıdır. Zeytin ağacı derin bir kök sistemine sahip olmadığından ve en önemli besleyici kökler gövdeye yakın olduğundan verilecek gübreler hemen taç altına verilmelidir. Azotlu gübreler, zeytinin en çok ihtiyaç duyduğu Şubat- Mart aylarında (amonyum sülfat formunda) verilmelidir. Azotun 1/3’ü sonbaharda verilebilir. Yazın yapılacak gübrelemeler sulamadan önce veya yaprak gübresi şeklinde verilmelidir. Verilecek azot dozu şartlara göre ortalama 50-660 g/ağaç arasındadır. Fosforlu (Triple Süper Fosfat) ve potasyumlu (Potasyum Sülfat) gübreler taç izdüşümüne ve 15-20 cm derine verilmelidir. Bu gübreler sonbahardan ilkbahara kadar verilebilirler. Ağaç başına verilecek K2O miktarı 250-1000gr/ağaç, P2O5 miktarı ise 0-500g/ağaç arasında değişmektedir. Toprağa canlılık ve verimlilik kazandıran organik gübrelerde gübreleme programlarına alınmalı, doğal ve yapay formdaki bu gübreler sonbaharda verilerek toprağa gömülmelidirler. Ayrıca noksanlıkları tespit edilen iz elementleri de mutlaka verilmelidir

     HASTALIK ve ZARARLILAR
    Hastalıkları : http://www.zae.gov.tr/bitkisagligi/z1.asp

    Zararlılar;Zeytin sineği, Zeytin güvesi, Zeytin kara koşnili, Zeytin kabuklu biti, Zeytin pamuklu biti. Hastalıkları;Zeytin dal kanseri, Zeytinlerde halkalı leke hastalığı, Armillarda kök çürüklüğü, Zeytin solgunluğu, Antroknoz-çürük leke.

     BİTKİ TANIMA
    Bitki Tipi : 
  • Meyve ağacı
  • Bitki Yetişme Alanları : 

    Kültür.

    Yaşam Süresi : 

    Çok yıllık.

    Toleransları : 
  • Kurağa dayanıklı
  • Yetiştiği Şehirler : 

    Artvinden Hataya kadar tüm kıyılarımızda yetişir. Kıyıdan 200 km kadar içerilere sokulabilmektedir. Ülkemizdeki en önemli zeytin alanları;Ege, Marmara, Akdeniz, Güneydoğuanadolu bölgeleridir.

    Orman Alanı ve Orman Özelliği : 

    Kültür.

    Türkiye''de Doğal Yaşam Alanları : 
  • A1
  • A2
  • A3
  • A5
  • A6
  • A7
  • A8
  • B1
  • C2
  • C3
  • C4
  • C5
  • C6
  • C7
  • C8
  • Anavatanı, Kökeni ve Dünyada Doğal Yayılış Alanları : 

    Bazı kaynaklarda, anayurdunun Anadolunun güney kesimi ve Suriye olduğu öne sürülür. Akdeniz ikliminin egemen olduğu bölgelerde yetişir.

     KULLANIM
    Kullanım Alanları : 
  • Gıda
  • Geleneksel Tıp
  • Kozmetik
  • Tıbbi Kullanım : 

    Zeytin yağı, (Oleum Olivae T.K.), eczacılıkta bazı enjektabl solüsyonların ve merhemlerin hazırlanmasında kullanılır.

    Geleneksel Kullanım : 

    Zeytin yaprağı; (Folium olivarum) tanen, uçucu yağ, organik asitler ve rezin taşır.
    Yapraklar ve gövde kabuğu; İnfüsyon halinde (%5) iştah açıcı, idrar verici, kabız, tansiyon düşürücü, ateş düşürücü etkilere sahiptir. Şeker hastalığına karşı da kullanılmaktadır.
    Zeytin yağı; (Oleum Olivarum), dahilen müshil ve safra söktürücü, haricen ise yumuşatıcı ve yatıştırıcı olarak kullanılmaktadır.

    Haricen cerahatli yaraların temizlenmesinde ve pansumanında kullanılır.
    Sanayide sabun ve gliserin imalinde de zeytinyağı kullanılmaktadır.

    Gıda Olarak Kullanım : 

    Salamura yapılarak acılığı giderilen meyvaları sofralık zeytin olarak, meyvalardan basınçla elde edilen yağ, yemeklik yağ olarak kullanılır.

    Bonsaiye Uygunluk : 

    Bonsaiye uygun

    /RESIMLER/ICERIK/305/Zeytin bonsai 1.jpg

     EK BİLGİLER
    Kaynaklar : 

    Türkiyenin Tıbbi ve zehirli bitkileri. Prof. Dr. Turhan Baytop
    Farmasötik botanik. Prof. Dr. Asuman Baytop.

    agaclar.net forum, Mine Pakkaner. Zeytin yetiştiriciliği

    Ebubekir Gür. www.ziraatci.com.
    Fotolar;
    www.PlantSystematics.org
    www.portalbonsai.com/images/20061009235939200...

     

    .